Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach powstała w odpowiedzi na potrzeby klientów, dla szybkiej i trwałej poprawy jego sytuacji życiowej.
Jest to podejście terapeutyczne, w którym klient przy wsparciu terapeuty zastanawia się nad tym, jak miałoby ono wyglądać w wyniku terapii. Jest to terapia, która wykorzystuje w swym podejściu umiejętności i zasoby, którymi dysponuje klient, aby osiągnąć zamierzony cel.
Twórcami nurtu TSR są Steve de Shazer oraz Insoo Kim Berg, którzy inspirują się między innymi dorobkiem M.H. Eriksona rozwijali założenia nowatorskiego podejścia w Centrum Terapii Krótkoterminowej w Milwaukee (Brief Family Therapy Center) w Stanach Zjednoczonych. Początek tego nurtu psychoterapeutycznego sięga lat 70 ubiegłego wieku. Bazowali również na metodach pracy stosowanych w Mental Research Instytute w Palo Alto (USA). De Shazer i Berg dostrzegli możliwość szybkiego złagodzenia negatywnych objawów w nowej formie terapii, która kładła nacisk na szybkie, konkretne rozwiązanie, a nie na ciągłą dyskusję o samym problemie. W Polsce wśród terapeutów podejście Skoncentrowane na Rozwiązaniach znanych jest od lat 90-tych.
Główne założenia nurtu TSR
Terapia krótkoterminowa – oznacza, że może trwać rok, miesiąc, a może to być nawet jedno spotkanie. To bardzo indywidualna kwestia klienta/pacjenta pozostawiona jego decyzji. Należy pamiętać, że klient/pacjent jest “ekspertem” własnego życia i we współpracy z terapeutą próbuje znaleźć drogę do założonego celu.
Nurt ten skupia się w znacznej części na teraźniejszości oraz przyszłości, czyli tym, jak ma wyglądać życie klienta w efekcie terapii. Nie oznacza to, że przeszłość jest pomijana, wręcz przeciwnie, przeszłość jest rozumiana jako skarbnica wiedzy i doświadczeń klienta, które są jego zasobami. TSR zakłada, że skupianie się nad tym, co możliwe i zmienne, jest bardziej pomocne, niż koncentracja nad tym, przytłaczające i trudne do pokonania.
Klient zapraszany jest do przejścia z “rozmowy o problemie” do robiącej znaczną różnice “rozmowie o rozwiązaniach”.
Pomiędzy problemem a rozwiązaniem niekoniecznie musi istnieć logiczny związek. Oznacza to, że nie zawsze poszukiwanie przyczyny i rozwiązania dla problemu przyniosą najlepszy efekt dla życia klienta. To klient jest ekspertem swojego życia, zna je najlepiej, zna siebie, swoje reakcje, odczucia. To on ostatecznie podejmuje decyzje o zmianie. W terapii TSR, terapeuta jest osobą wspierającą i pomagającą w ukierunkowaniu w podążaniu do celu, ale nigdy nie daje rozwiązania. Pozwala klientowi zrozumieć siebie, jego uczucia, często uczy je rozpoznawać. Co oznacza, że skuteczne rozwiązania danej sprawy, nie zawsze oznaczają rozwiązania problemów zgłaszanych przez klienta.
Specjaliści pracujący w nurcie Skoncentrowanym na Rozwiązaniach rozumieją, że zmiany są częścią codzienności oraz są nieuniknione, a niewielkie kroki podejmowane przez klienta prowadzą do większych zmian.
Nie oznacza to, że wszystkie zmiany są korzystne i pożądane lub nawet konieczne, jednak staramy się zauważyć i wzmocnić te, które przyczyniają się do osiągnięcia zamierzonych przez klienta celów.
Trzy podstawowe filary Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach:
- Jeśli coś działa, rób tego więcej.
- Jeśli coś nie działa, rób coś innego.
- Jeśli coś się nie zepsuło, nie naprawiaj.
Wykorzystując w swojej pracy, te trzy centralne filary, trzeba pamiętać, że każdy jest indywidualnością, a więc należy skupiać się na tym, co jest właściwe dla konkretnego pacjenta. Według pierwszego filaru filozofii centralnej TSR, jeśli dane podejście psychoterapeutyczne sprawdza się u klienta, to niezależnie od przyczyn, jest to skuteczne i warto to kontynuować. Drugi filar mówi, że jeśli coś dla danego klienta nie jest skuteczne, to kontynuacja schematu nie ma sensu. W takim wypadku trzeba szukać innych rozwiązań i podejść. Zgodnie z trzecią zasadą, nie powinno się komplikować i naprawiać. Powyższe trzy zasady filozofii centralnej mogą się wydawać oczywiste. Jednak najczęściej w życiu codziennym oraz w przypadku wielu innych podejść terapeutycznych, w wielu przypadkach nie są stosowane. Stanowią jeden z filarów stanowiących o skuteczności tego podejścia. Bardzo istotne jest, aby terapeuci pracujący w tym nurcie uznawali i rozumieli ból klienta, jego trudności. Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach skupia się na pracy w kierunku dającej nadzieję. Zamiast analizować problemy i ich przyczyny terapeuci starają się unikać hierarchizacji pamiętając jednocześnie o obowiązkach specjalistów związanych z czyjąś krzywdą. Praca z terapeutą polega na współpracy z klientem oraz dbaniu o jego przyszłość, aby nie czuł, że jego trudności stanowią przeszkodę nie do pokonania.
Dla kogo jest terapia TSR?
Kiedy można stosować tę metodę? Jako terapia krótkoterminowa może być stosowana między innymi w przypadkach:
- osób cierpiących na niską samoocenę
- osób pragnących zmienić swój sposób funkcjonowania w wybranym obszarze
- trudności w relacjach z otoczeniem
- trudności w relacjach małżeńskich (terapia par i małżeństw)
- depresji
- leczenia nerwic
- zaburzeń nastroju
- pacjentów będących ofiarami lub sprawcami przemocy domowej
- osób uzależnionych (np. od alkoholu, narkotyków, hazardu)
- próby poradzenia sobie z traumą, np. spowodowaną chorobą lub utratą bliskiej osoby
Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach jest stosowana nie tylko w ramach psychoterapii, ale również w zakresie psychoedukacji, wychowywania dzieci, biznesie i doradztwie zawodowym. Jest to terapia współtworzona przez klienta i specjalistę. Klienci posiadają zasoby, a zadaniem terapeuty jest pomoc w ich zidentyfikowaniu i wykorzystaniu do osiągnięcia celów terapii. Podczas terapii terapeuta jest obok klienta lub krok, zanim pełniąc funkcję kompasu.
Pamiętaj!
Nie oznacza to, że TSR będzie zawsze najlepszym rozwiązaniem. Zgodnie z myślą filozofii Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach “Jeśli coś nie działa, spróbuj czegoś innego”. TSR jest tylko jedną z możliwych dróg. Czasem konieczna może okazać się konsultacja z lekarzem psychiatrą, np. w celu wdrożenia leczenia farmakologicznego lub innym specjalistą.
Jest to terapia współtworzona przez klienta i specjalistę. Klienci posiadają zasoby, a zadaniem terapeuty jest pomoc w ich zidentyfikowaniu i wykorzystaniu do osiągnięcia celów terapii. Podczas terapii terapeuta jest obok klienta lub krok za nim, pełniąc funkcję kompasu.
Sesje pracy z klientem mogą odbywać się w ramach kontaktu bezpośredniego w gabinecie lub zdalnie w formie sesji online.
Terapia Skoncentrowana na Rozwiązania jest powiązana z Terapią Systemową — > czytaj więcej